แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ คัมภีร์ & ตำรา แสดงบทความทั้งหมด
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ คัมภีร์ & ตำรา แสดงบทความทั้งหมด

สัญชีวนีมนต์ (ว่าด้วยการทำให้ไม่ตาย)

สัญชีวนีมนตรา มฤตสัญชีวนีมนต์ สัญชีวนี

            จากประสบการณ์ที่ผู้เขียนได้สั่งสมมาในการศึกษาศาสตร์แขนงนี้ และได้ค้นคว้ามาในระยะเวลาหนึ่ง ผู้เขียนได้รวบรวมความรู้ส่วนหนึ่งเข้ามาไว้ในบทความนี้ เพื่อจะเป็นประโยชน์ต่อผู้คนทั้งหลาย แม้ว่าจะไม่ละเอียดมากนั้นแต่ก็คงพอเป็นแนวทางแก่ผู้กำลังจะศึกษาเรื่องนี้อยู่ เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกันเช่นนี้
                                                             ..........................
ภาคต้น สัญชีวนีในวรรณกรรม
มนต์บทหนึ่งที่เป็นตำนานกล่าวขาลกันมาแต่ยุคโบราณ ปรากฏอยู่พระเวท และชาดกเรื่องต่างๆ ทั้งในวรรณกรรมต่างๆ รามยาณะ นิทานเวตาล แม้แต่ในพระอภัยมณี

ในปุราณะ และรามยาณะ
ความเป็นมาของมนต์บทนี้ เป็นมนต์อมฤต เป็นมนต์ที่คล้ายว่าเป็นอมตะ เท้าความถึงเทพนพเคราะห์ นามว่า อุศนัศ เป็นบุตรของพระฤาษีภฤคุผู้ทรงเป็นหนึ่งในเจ็ดมหาสัปตะฤาษีผู้ยิ่งใหญ่ทั้ง7 มนัสบุตรของพระพรหมา กับนางชยาติ ซึ่งอุศนัศจึงอยู่ในวรรณะพราหมณ์ ในวัยหนุ่มอุศนัสได้ร่ำเรียนพระเวทกับพระฤาษีอังคีรส ในการเล่าเรียนครั้งนั้นได้เรียนพร้อมกับพระพฤหัสบดี จึงมีความชำนาญในพระเวทไม่แพ้พระพฤหัสบดี แต่พระฤาษีอังคีรสมีความลำเอียง รักพระพฤหัสบดีมากกว่า อุศนัศจึงไปศึกษากับพระฤาษีเคาตมะแทน และได้รับขาลนามว่าเป็น “ศุกระจารยะ ” หรือ “ ศุกราจารย์” เป็นครูของเหล่าอสูร ต่อมาศุกราจารย์ได้บำเพ็ญตบะอย่างเคร่งคลัดต่อพระศิวะมหาเทพ เมื่อการบำเพ็บตบะครั้งนั้นเป็นไปด้วยดี แต่พระอินทร์เคยส่งนางชยันตีไปรบกวนตบะของศุกราจารย์ เพื่อให้การบำเพ็ญตบะดังกล่าวไม่สัมฤทธิ์ผล แต่กลายเป็นว่านางไปปรนนิบัติแก่ศุกราจารย์เป็นอย่างดี จนการบำเพ็ญตบะครั้งนั้นสำเร็จ ศุกราจารย์จึงขอพรจากพระศิวะมหาเทพถึงมนต์อันศักดิ์สิทธิ์ทำให้ไม่ได้สามารถชุบชีวิตผู้ที่ตายไปแล้วขึ้นมาได้ พระศิวะมหาเทพจึงประทานมนต์ “สัญชีวนี” ให้แก่ศุกราจารย์ 

            ในวามนาวตาร ครั้งหนึ่งท้าวอสูรพลีสู้รบกับเหล่าเทวดาในศึกชิงน้ำอมฤต แต่อสูรพลีพ่ายแพ้แก่เทวดา จึงถูกเหล่าเทวดาฆ่าตาย แต่เมื่อเหล่าอสูรนำศพของท้าวอสูรพลีกลับเข้าเมือง ศุกราจารย์เห็นดังนั้นจึงใช้มนต์สัญชีวนีชุบชีวิตท้าวอสูรพลีขึ้นมาใหม่ ยิ่งใหญ่กว่าเดิมและมีฤทธานุภาพมากกว่าเดิม ออกสู้รบจนยึดของได้ทั้งบาดาล มนุษย์และสวรรค์ ทั้งพระอินทร์และเหล่าเทวดาจึงไปเข้าเฝ้าพระนารยณ์เพื่อขอความช่วยเหลือ
            พระนารายณ์จึงอวตารมาเป็นพราหมณ์ร่างเล็ก นามว่า วามน  หรือวามนาพราหมณ์  ไปพบท้าวพลี   และท้าวพลีก็เกิดความเลื่อมใสในวามนาพราหมณ์ตั้งแต่แรกเห็น  จนถึงกับออกปากว่า “ ไม่ว่าท่านจะประสงค์สิ่งใด  เราก็จะให้ตามนั้น ”  พระนารายณ์ในร่างวามนาพราหมณ์จึงตอบว่า “ เราต้องการที่ดินเพียงแค่สามย่างก้าวเท่านั้น ” ซึ่งท้าวพลีก็เห็นว่าเป็นสิ่งเล็กน้อยเหลือเกินจึงตกลงมอบให้  ทว่าพระศุกร์ผู้เป็นปุโรหิตและอาจารย์ของท้าวพลีเห็นผิดสังเกตจึงทักท้วงห้าม  เนื่องจากรู้สึกว่าสิ่งที่พราหมณ์ร่างเล็กนี้ขอเป็นสิ่งที่ผิดปกติเกินกว่าที่ใครๆจะขอกัน  จึงน่าจะมีเลศนัยบางอย่างอันเป็นภัยใหญ่หลวงแฝงมา  แต่ท้าวพลีก็ไม่เชื่อฟังคำเตือนของศุกราจารย์   จึงนำสุหร่ายบรรจุน้ำสิโนทกมาเตรียมที่จะทำการหลั่งน้ำสิโนทกมอบที่ดินสามย่างก้าวให้แก่วามนาพราหมณ์
            ศุกราจารย์ จึงได้แฝงเข้าในสุหร่ายนั้น  และใช้ร่างตนเองปิดกั้นไม่ให้น้ำสิโนทกไหลออกมา  ฝ่ายท้าวพลีเมื่อไม่อาจหลั่งน้ำได้ก็ประหลาดใจ  แต่ก็ไม่ได้เฉลียวใจอะไรมากไปกว่าคิดว่าสุหร่ายคงจะตัน  พระนารายณ์เห็นได้ทีจึงอาสาตรวจดูสุหร่ายให้  และใช้ใบหญ้าคาแทงเข้าไปในสุหร่าย  เพื่อแทงตาศุกราจารย์ ให้ได้รับความเจ็บปวดจนต้องละจากสุหร่ายไป  ท้าวพลีจึงสามารถหลั่งน้ำสิโนทกได้  และในทันทีที่พิธีมอบเสร็จสิ้นลง  พระนารายณ์ก็กลับคืนร่างเดิมเป็นมหาเทพร่างมหึมา  และทำการย่างก้าวเหยียบสามขุม  โดยก้าวแรกเหยียบพิภพสวรรค์ทั้งหมด  ก้าวที่สองเหยียบแผ่นดินมนุษย์ทั้งหมด  และในขณะที่ก้าวที่สามกำลังจะเหยียบไปยังบาดาล  ท้าวพลีก็รีบก้มลงกราบขอขมา  และขอให้เหยียบก้าวที่สามลงบนศีรษะตนแทน  เพราะหากพระนารายณ์ยึดพิภพบาดาลไปอีก  ตนก็จะไม่มีที่อยู่   พระนารายณ์เห็นว่าท้าวพลีรู้จักสำนึกผิด  ซึ่งแตกต่างไปจากอสูรใจพาลตัวอื่นๆที่พระองค์เคยเจอมา  ประกอบกับสาเหตุที่ท้าวพลีมีศักดิ์เป็นหลานของพญาประหลาต  ซึ่งเป็น ๑ ในสาวกของพระองค์เอง  พระนารายณ์จึงทรงลดหย่อนโทษให้  โดยการให้ท้าวพลีไปอยู่ในบาดาลคอยรับเครื่องสังเวย พลีกรรมของมนุษย์เป็นภักษาหารจนกว่าจะหมดกรรม ส่วนพระศุกร์หรือศุกระจารยะนั้น ก็ยังคงเป็นอาจารย์ที่เคารพนับถือของเหล่าอสูร และคอยช่วยเหลืออสูรซึ่งเป็นลูกศิษย์ของตนมาตราบจนทุกวันนี้

นางมณโฑ จากรามะยะณะ

           นางมณโฑเทวีเป็นนางฟ้าผู้รับใช้ใกล้ชิดของพระอุมาเทวี อดีตชาติเป็นนางกบ ที่ได้อาศัยอยู่กับพระฤๅษี ๔ องค์ที่บำเพ็ญตบะมาหลายหมื่นปี คือ อตันตา
, อธิรา, วิสูตร และ มหาโรมสิงห์ ณ เชิงเขาหิมพานต์ ทุกเช้าจะมีนางโคห้าร้อยตัวมาหยดน้ำนมลงในอ่างให้ฤๅษีดื่มกิน ฤๅษีก็จะแบ่งน้ำนมให้แก่นางกบกินด้วยทุกวัน อยู่มาวันหนึ่งมีนางนาคขึ้นมาจากเมืองบาดาลด้วยความกำหนัดใคร่หาชายมาสมสู่ด้วย หาเท่าไรก็ไม่เจอผู้ชายซักคนจนไปพบงูดินเพศผู้ตัวหนึ่งจึงกลายร่างเป็นพญานาคและร่วมสมสู่กับงูดิน ฤๅษีทั้ง๔เดินมาพบก็แปลกใจเหตุใดพญานาคลดตัวต่ำมาร่วมรักกับงูดินได้ พระฤๅษีจึงเอาไม้เท้าเคาะที่กลางหลัง นางนาคตกใจและอับอายหนีหายเข้าเมืองบาดาล นางนาคคิดได้จึงคิดฆ่าพระฤๅษีเพราะกลัวว่าจะนำเรื่องของตนไปเผยแพร่ จึงได้คายพิษใส่ในอ่างน้ำนมนางกบมาเห็นจึงกินนมในอ่างจนหมดจนตนเองตาย พระฤๅษีมาเห็นจึงเพ่งตบะเห็นเหตุการณ์ทั้งหมด จึงทำการชุบชีวิตและเสกนางเป็นสาวงามและตั้งชื่อว่า นางมนโฑ ซึ่งหมายถึง นางกบ และนำนางไปถวายแก่พระอิศวร พระอิศวรรับนาง และให้นางไปเป็นนางพระกำนัล ของพระอุมาเทวี พระมเหสีของตน ภายหลังได้ประทานให้แก่ทศกัณฐ์ที่สามารถชะลอเขาไกรลาศให้ตั้งตรงได้
            แต่ขณะที่ทศกัณฐ์พานางเหาะกลับกรุงลงกา เกิดผ่านเมืองขีดขินซึ่ง พาลี เป็นเจ้าเมืองอยู่ พาลีจึงได้เหาะขึ้นมาต่อสู้ยื้อแย่งนางจากทศกัณฐ์ ทศกัณฐ์สู้ไม่ได้ นางมณโฑจึงต้องตกเป็นของพาลี แม้ภายหลัง ฤาษีอังคต อาจารย์ของพาลีจะมาขอให้มอบนางคืนให้กับทศกัณฐ์ แต่นางมณโฑก็ตั้งครรภ์กับพาลีแล้ว ฤาษีอังคตจึงต้องทำพิธีผ่าท้องเอาทารกไปฝากไว้ในท้องแพะ แล้วค่อยนำนางมณโฑไปคืนให้กับทศกัณฐ์ ส่วนทารกในท้องแพะนั้น เมื่อคลอดออกมาก็ได้ชื่อว่า องคต ซึ่งมาจากฤาษีอังคตผู้ทำการผ่าตัดนั่นเอง
            เมื่อนางมณโฑกลับมาอยู่กับทศกัณฐ์ ก็ตั้งครรภ์อีกครั้งหนึ่ง ให้กำเนิดบุตรชายชื่อ อินทรชิต จนเมื่อ ท้าวทศรถ ทำพิธีกวนข้าวทิพย์ นางมณโฑได้กลิ่นหอมก็อยากกินข้าวทิพย์นั้น ทศกัณฐ์จึงใช้ กากนาสูร ไปคาบข้าวทิพย์มาได้ครึ่งก้อน นางมณโฑกินข้าวครึ่งก้อนนั้นไปก็ตั้งครรภ์ และเกิดเป็น นางสีดา ขึ้นมา
            นางมณโฑมีความสามารถในการหุงน้ำทิพย์ ซึ่งช่วยชุบชีวิตคนตายให้ฟื้นได้ ในตอนท้ายสงครามนางมณโฑได้ทำพิธีหุงน้ำทิพย์ เพื่อชุบชีวิตพลยักษ์ แต่ หนุมาน ได้แปลงเป็นทศกัณฐ์เข้าไปสมสู่จนเสียพิธี

พระลบและพระมงกุฎ 

           
พระลบ เกิดจากฤๅษีวัชมฤควัน เมื่อครั้งที่พระรามสั่งพระลักษณ์ให้นำนางสีดาไปประหารเนื่องจากแอบวาดภาพของทศกัณฐ์ให้นางรับใช้ดู พระลักษณ์สงสารเลยปล่อยตัวไป นางกับพระมงกุฎจึงไปอาศัยอยู่กับฤๅษีวัชมฤค วันหนึ่งนางสีดาไปทรงน้ำที่ลำธารปล่อยพระมงกุฎอยู่กับพระฤๅษี ขณะนั่นฤๅษีทำสมาธิอยู่ นางกำลังทรงน้ำเห็นชะนีอุ้มลูกน้อยจึงคิดถึงลูกกลับไปนำพระมงกุฎมาทรงน้ำ ฤๅษีออกจากสมาธิไม่เห็นพระมงกุฎ จึงวาดภาพพระมงกุฎขึ้นมาแล้วเสกออกมาเป็นพระลบ พอนางสีดามาเห็น พระฤๅษีกำลังจะลบพระลบ แต่นางขอร้องไว้เพื่อให้พระลบเป็นเพื่อนเล่นกับพระมงกุฎ


ในสัญชีวชาดก

           ในสมัยหนึ่ง พระพุทธเจ้า ประทับอยู่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ ปรารภการยกย่องอสัตบุรุษของพระเจ้าอชาตศัตรู ได้ตรัสอดีตนิทานมาสาธกว่า...
   ในกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว พระโพธิสัตว์เกิดเป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์ มีลูกศิษย์ประมาณ ๕๐๐ คน ในนั้นมีมานพคนหนึ่งชื่อ สัญชีวะ ได้เรียนมนต์ทำคนตายให้ฟื้นคืนมาได้แต่ไม่ได้เรียนมนต์สำหรับป้องกัน
วันหนึ่ง เขาเข้าไปหาฟืนกับเพื่อน เห็นเสือตายตัวหนึ่งนอนตายอยู่ ก็พูดกับเพื่อนๆ ว่า
     " เราจะทำเสือตายตัวนี้ ให้ฟื้นคืนมา พวกท่านจะเชื่อเราหรือไม่ " พวกเพื่อนๆไม่เชื่อและท้าว่า " ถ้าท่านมีความสามารถ ก็จงปลุกให้มันตื่นขึ้นมาเถิด " แล้วก็ต่างรีบปีนขึ้นต้นไม้ไป
   ส่วนนายสัญชีวะ ร่ายมนต์แล้วขว้างเสือตายด้วยก้อนหิน ทันใดนั้นเอง เสือได้ลุกขึ้น กระโดดกัดที่ก้านคอของเขา ทำให้เขาเสียชีวิตล้มลงตรงนั้นเอง ทั้งคนและสัตว์นอนตายในที่เดียวกัน พวกมานพขนฟืนไปแล้ว บอกเรื่องนั้นแก่อาจารย์ อาจารย์จึงกล่าวคาถาว่า  " ผู้ใดยกย่องและคบหาคนชั่ว คนชั่วย่อมกระทำผู้นั้นแหละ ให้เป็นเหยื่อ เหมือนเสือโคร่งที่สัญชีวมานพทำให้ฟื้นขึ้น แล้วทำเขานั้นแล ให้เป็นเหยื่อ "

ในหลวิชัย-คาวี



           หลวิชัยและคาวี เป็นลูกเสือและลุกวัวที่สาบานเป็นพี่น้องกัน ลูกเสือกับลูกวัวจึงออกเดินทางท่องเที่ยวไปในป่า วันหนึ่งไปถึงอาศรมฤๅษี ฤๅษีแปลกใจมากที่สัตว์ทั้งสองเป็นเพื่อนรักกัน จึงมีจิตเมตตาชุบชีวิตลูกเสือลูกวัวให้เป็นคน และตั้งชื่อลูกเสือว่าหลวิชัย ลูกวัวชื่อคาวี หลวิชัยกับคาวีก็เรียนศิลปวิทยากับฤๅษีจนเติบโต เมื่อมีอายุพอสมควรแล้ว หลวิชัยกับคาวีก็ขอลาพระฤๅษีไปเผชิญโชค ฤๅษีให้พระขรรค์วิเศษที่บรรจุหัวใจของหลวิชัยกับคาวี

ในตำนานเทพแห่งไอยคุปต์

        เทพโอซิริส เป็นโอรสของเทพเจ้าสุริยเทพ มีคู่ครองคือไอซิส โดยโอซิลิสและเซทเป็นพี่น้องกัน ต่อมาโอซิริสได้ปกครองดินแดนลุ่มแม่น้ำไนท์ ส่วนเซทได้ปกครองทะเลทรายอันโดดเดี่ยว ด้วยสาเหตุนี้ทำให้เซทมีความริษยาต่อโอซิริส ในที่สุดเซทได้รวบรวมบุคคลที่มีจิตใจริษยาพยาบาทให้เข้าพวกกันเป็นจำนวนมาก และต่างพากันคิดหาอุบายขึ้นมาเพื่อฆ่าโอซิริส จนสุดท้ายก็สำเร็จ พวกเขาได้จัดการเอาพระศพของโอซิริสยัดใส่โลง แล้วเอาไปถ่วงลงในแม่น้ำไนล์ แต่ทว่าโลงพระศพกลับลอยออกไปทางปากแม่น้ำและออกสู่ทะเลจนไปเกยขึ้นที่ฝั่งฟีเนียเซียแทน ฝ่ายราชินีไอซิสผู้โศกเศร้าก็พยายามหาวิธีเพื่อติดตามหาพระศพของพระสวามี จนในที่สุดก็สามารถพบและได้ช่วยชุบชีวิตของพระองค์จนฟื้นคืนชีพขึ้นมาใหม่ได้ เพราะความผิดพลาดที่พระองค์ไม่ปรารถนาที่จะใช้กำลังรุนแรง จึงทำให้พระองค์ผิดพลาดครั้งใหญ่อีกครั้ง เนื่องจากพระองค์ตัดสินใจไม่ลงโทษเซท แตกลับยังทรงปล่อยเอาไว้ให้เป็นเสี้ยนหนามต่อไป ในไม่ช้า เซทก็พยายามวางแผนฆ่าพระองค์อีกครั้ง แต่คราวนี้ได้สับพระศพของพระองค์ออกเป็นส่วนๆ ถึงสิบสี่ชิ้น และคาดว่าคราวนี้คงจะไม่สามารถชุบชีวิตขึ้นมาอีกครั้งได้อย่างแน่นอน จากนั้นเซทก็นำเอาชิ้นส่วนเหล่านี้ไปโปรยจนทั่วอียิปต์
            เมื่อไอซิสรู้เข้า ก็เกิดความเศร้าเสียใจยิ่งนัก นางจึงพยายามที่จะติดตามหาชิ้นส่วนของพระสวามีตามสถานที่ต่างๆเพื่อนำกลับมาประกอบเป็นรูปเป็นร่างอีกครั้ง อีกทั้งยังคิดค้นเทคนิคการดองศพเพื่อที่จะชุบชีวิตของโอซิริสขึ้นมาให้ได้เป็นครั้งที่สอง
            แต่เนื่องจากคราวนี้ โอซิริสกลับได้รับการเลือกให้เป็นผู้ปกครองดินแดนแห่งความตายนิรันดร์ ทำให้แม้ว่าไอซิสจะสามารถตามหาชิ้นส่วนของพระองค์จนครบ พระองค์ก็ไม่อาจคืนชีพมาปกครองอียิปต์ในรูปของมนุษย์ได้อีกต่อไปอียิปต์ในความดูแลของพระองค์จึงเหลือแต่เพียงเรื่องของการอำนวยผลแห่งความอุดมของดินและสายน้ำ ที่เป็นแหล่งก่อกำเนิดชีวิตของแม่น้ำไนล์เท่านั้น
                                                                             .............
ภาคปลาย
สัญชีวนีมนตรา มฤตสัญชีวนีมนต์ สัญชีวนี
            มนต์บทนี้มีต้นกำเนิดจากการบำเพ็ญตบะของพระศุกร์ต่อพระศิวะ แล้วพระศิวะประทานมนต์บทนี้ให้ มนต์บทนี้มีเนื้อหาใจความหลักๆว่าด้วย “กลับฟื้นคืนชีวิต” ในวรรณกรรมและปุราณะ กล่าวว่า “ทำให้ไม่ตาย”
            คำว่า “สัญ” มาจากภาษาสันสกฤต แปลว่า ฟื้น ซึ่งตรงข้ามกับ “อสัญ” แปลว่า ตาย และ “วิสัญ” แปลว่า หมดสติ สลบ
            ส่วนคำว่า ชีวะ แปลว่า ชีวิต เมื่อรวมคำจะได้ “สัญชีวนี” แปลว่า “ทำให้กลับฟื้นคืนชีวิต” และก็มีคำว่า “สัญชีวินเวชศาสตร์” แปลว่า ความรู้เวชกรรมในการทำให้ชีวิตฟื้นคืน ไม่ว่าจะเป็นเวชศาสตร์อะไรที่แพทย์ทั้งหลายได้เรียนรู้ ต้องรู้และทำได้เพื่อให้ชีวิตฟื้นคืนหรือกู้ชีพจากความตายนั้นก็เป็นสัญชีวนีโดยทั้งสิ้น
            ในที่นี่กล่าวถึงการปั้มหัวใจ หรือ CPR เมื่อคนหมดสติ และหัวใจหยุดเต้น จะเป็นช่วงเวลาเสมือนว่าตาย ต้องได้รับการกู้ชีวิตกลับมาคือทำให้หัวใจหยุดเต้นกลับมาเต้นและการเป่าลมเข้าปากจะแบบดูดดื่มหรือไม่ดูดดื่ม หรือจะสอด tube สอดท่อข่วยหายใจอะไรต่อมิอะไร เพื่อให้ออกซิเจนเข้าไปในปอด แล้วทำการกดปั้มไปที่ตำแหน่งของหัวใจตรงหน้าอก แนว nipple line ผลักขึ้นลงด้วยน้ำหนักตัวและข้อศอกอย่างพอดีเหมือนหัวใจกำลังเต้นปั้มส่งเลือดไปยังสมอง เพื่อให้เลือดส่งออกซิเจนไปเลี้ยงสมอง และทำให้หัวใจเต้นได้อีกครั้ง จะใช้เครื่องช็อตไฟฟ้ากระตุ้นหัวใจ automated external defibrillator หรือ AED  ไม่ว่าจะใช้หรือไม่ใช้หากพิจารณาว่าสมควรแก่การทำ CPR ย่อมสมควรตามเหตุจะช่วยให้ฟื้นคืนชีพเพิ่มขึ้นได้ และการใช้ยากระตุ้นพวก Adrenaline หรือ Epinephrine เพื่อกระตุ้นการเต้นของหัวใจก็มีส่วนช่วยให้เปอร์เข็นต์การคืนชีพเพิ่มมากขึ้นเช่นกัน ซึ่งทั้งหมดอยู่ในแนวทางการนวดหัวใจผายปอดกู้ชีพ AHA Guidelines for CPR & ECC
            ในเรื่องราวข้างต้นเป็นการทำให้ฟื้นคืนชีพในช่วงนาทีแรกๆของการหยุดเต้นของหัวใจ ซึ่งผู้เขียนเรื่องสัญชีวนีในบทความนี้ ในขณะที่เขียนบทความผู้เขียนได้ทำการปั๊มหัวใจคนจริง ๆมาแล้ว 5 คน โดยคนแรกเป็นผู้ชายวัย 20 กลางๆ สันนิษฐานว่าพบใน 2-5 นาทีแรกของการหยุดเต้นของหัวใจ และได้ปั๊มหัวใจและเป่าลมเข้าปากแบบดูดดื่มใต้ต้นกาสะลองสุดโรแมนติกมาก(เป็นจูบแรกด้วย)จนฟื้นคืนชีพ ต่อมาก็ได้ปั๊มหัวใจชายวัยกลางคนที่เป็นลมหมดสติกะทันหันและหัวใจหยุดเต้น คราวนี้โชคดีหน่อยมีคอยช่วยผายปอดให้แทน ซึ่งคนนี้ก็หัวใจกลับมาเต้นอีกครั้ง ส่วนคนที่สามเป็นผู้หยิงวัย 60 กว่าๆ หัวใจหยุดเต้นมาแล้วกว่า 15 นาที แต่มีการปั๊มหัวใจมาตลอดทาง ทั้งได้รับ Adrenaline และกระตุ้น AED ร่วมกับการปั๊มหัวใจโดยผู้เขียนแล้วหัวใจกลับมาเต้นอีกครั้ง ผู้เขียนได้ทำ CPR สำเร็จมา 3 คน แต่อีกสองคนเป็นผู้หญิงวัย 70 กว่าๆ ที่ถูกรถชน กับ 80 กว่าๆ ที่หกล้มหมดสติ สองคนนี้ได้รับการปั๊มหัวใจและ Adrenaline แต่ก็ไม่อาจกลับมามีชีวิตได้อีกครั้ง นี้เป็นประสบการณ์ของผู้เขียนเอง และมีอีกหลายคนที่ผู้เขียนได้พบแต่ไม่อาจเข้าไปช่วยปั๊มหัวใจให้ได้เนื่องด้วยสถานะของตัวผู้เขียนเอง ที่ถูกกันทางหรือห้ามเข้าไปช่วยก็แล้วแต่
            ส่วนอีกประการหนึ่งที่เรียกว่า ไครโอนิกส์ (Cryonics) การแช่แข็งเพื่อรอวันกลับฟื้นคืนชีพ เป็นการเก็บรักษาสภาพศพในระยะเสมือนตายไว้ในอุณหภูมิที่ต่ำมาก ๆจนเนื้อเยื่อและอวัยวะหยุดการเปลี่ยนแปลงยุติการแปรสภาพ หยุดเสื่อมสภาพเรียกง่ายๆว่าหยุดการตาย ด้วยไนโตรเจนเหลวแล้วรอวันที่โลกมีวิทยาการที่ก้าวหน้ามากพอที่จะคืนชีวิตขึ้นมาอีกครั้งและสามารถรักษาเนื้อเยื่ออวัยวะต่างๆให้กลับมาใช้ได้อีกครั้ง ซึ่งเปรียบเทียบได้กับภาวะกบจำศีล ของกบภูเขาในเขตเยือกแข็งที่ถูกแช่แข็งจนหัวใจหยุดเต้นในฤดูหนาวแล้วหัวใจกลับมาเต้นได้ให้อีกครั้งในช่วงฤดูร้อนเมื่อน้ำแข็งละลาย
            นอกจากนี้ยังมีการ cloning ซึ่งเป็นการคัดลอกมนุษย์ขึ้นมาใหม่ให้เหมือนกับต้นฉบับคนเดิม ทำสำเนาอวัยวะให้ขึ้นมาให้เหมือนกับอวัยวะเดิมทุกประการ หรือดัดแปลงอวัยวะใหม่ให้ดีกว่าจากอวัยวะเดิม  
            ทั้งโปรแจ็คลับของที่ต่างๆที่มีมาตั้งแต่อดีตโดยการพยายามทำให้คนตายแล้วกลับมามีชีวิต การช็อตไฟฟ้าใส่ศพ การนำไฟฟ้าจากสายฟ้ามาช็อตศพ การนำยาประเภทต่างๆมาใช้กับศพเพื่อให้ฟื้นคืนชีพ ทั้งหมดทั้งมวลนี้ล้วนแล้วมีการศึกษาพัฒนามาเรื่อย ๆถึงปัจจุบัน ทั้งที่รู้หรือไม่รู้ ทั้งที่ห้ามหรือไม่ห้าม แต่ที่ใดมีความกลัวความตายย่อมมีการศึกษาศาสตร์แขนงนี้อยู่ต่อไป
            ต่อไปจะเข้าสู่เนื้อหาส่วน “สัญชีวนี” มีคนมากมายพยายามศึกษาศาสตร์แขนงนี้ไว้มาก โดยหนึ่งในนั้นก็ตัวผู้เขียนเอง ความรู้เหล่านี้ได้มาจากวรรณกรรมและจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้คนมากมายจนตกผลึกเป็นความรู้และความจริงของชีวิตที่ผู้เขียนได้ตระหนักและเข้าใจเอง ภายในบทความนี้จะไม่มีคาถาหรือมนตราใดที่ไม่สามารถเขียนลงไปได้ แต่ก็พอเป็นแนวทางให้ผู้สนใจสามารถนำไปต่อยอดเพื่อให้เข้าถึงศาสตร์เหล่านั้นได้

สัญชีวนียศาสตร์ สัญชีวนีวิทยา
            ศาสตร์แขนงนี้ถูกท้ายทอดมาโดยพระศิวะมหาเทพในศาสนาพราหมณ์ฮินดู มอบไว้แก่ ศุกราจาย์  เพื่อใช้ในชุบชีพผู้ที่ตายไปแล้วให้กลับมาฟื้นคืนชีพได้อีกครั้ง
แบ่งเป็น 5 ศาสตร์อย่างกว้างดังนี้
                                น้ำทิพย์อมฤตล้วน     กลับคืน
สมุนไพรวิเศษฟื้น      ชีพได้
สัญชีวนีมนต์ตื่น     คืนจาก ความตาย
ถอดจิตสถิตร่างได้  ย้ายกายตามประสงค์

1. น้ำทิพย์ หรือ น้ำอมฤต
2. ยาวิเศษ หรือ สมุนไพร
3. สัญชีวนีมนต์ มฤตสัญชีวนีมนตรา (คาถาอมฤต)
4. สถิตร่าง หรือ ย้ายร่าง
5. ถอดวิญญาณ (ถอดหัวใจ)

อุปกรณ์หรือวัสดุสร้างร่าง
1. ธาตุทั้ง 5 ประกอบด้วย ดิน น้ำ ลม ไฟ อากาศ
2
. ธาตุธรรมชาติ ประกอบด้วย ไม้ เหล็ก
3. ธาตุอมฤต หรือที่รู้จักกันในนาม “ศิลานักปราชญ์” หินชุบชีวิต เลือดนางเงือก
เมื่อแบ่งศาสตร์ได้ แขนงใหญ่ ย่อมมีวัตถุดิบ ในที่นี้ของเรียกว่า ร่างต้น มาจาก “ร่างต้นกำเนิด” โดยพิจารณาร่างกายที่ไร้ชีวิตเป็นระยะต่างทั้งในอสุภ 10 ระยะ หรือมากกว่านั้น

อสุภ 10 ระยะ
1
อุทธุมาตกะ ซากศพทีพองขึ้นอืด
2.วินีลกะ ซากศพที่เขียวคล้ำ มีสีแดง เขียว ขาว ปะปนกันไปตามสภาพ
3.วิปุพพกะ ซากศพที่มีน้ำเหลือง น้ำหนองไหลเยิ้ม
4.วิจฉิททกะ ซากศพที่ขาดกลางตัว
5.วิกขายิตกะ ซากศพที่ถูกสัตว์กัดกิน เว้าแหว่ง
6.วิกขิตตกะ ซากศพที่มีมือ เท้า ศีรษะขาดหายไป
7.หตวิกขิตตกะ ซากศพที่ถูกบั่นเป็นท่อนๆ นำมาวางใกล้ๆกัน (ห่างกันประมาณ 1 นิ้ว )
8.โลหิตกะ ซากศพที่ถูกประหารมีเลือดไหลนอง
9.ปุฬุวกะ ซากศพที่เน่าเฟะคลาคล่ำด้วยตัวหนอน
10.อัฏฐิกะ ซากศพที่เหลือแต่โครงกระดูก

นอกจากนั้นแบ่งได้โดยละเอียดดังนี้

ระดับมีชีวิต
1.สิ่งมีชีวิตเป็นๆ มนุษย์เป็นๆที่ยังมีลมหายใจและหัวใจเต้นที่ยังรู้สึกตัว (ตื่นตัว)
2.สิ่งมีชีวิตเป็นๆ มนุษย์เป็นๆที่ยังมีลมหายใจและหัวใจเต้นที่กึ่งรู้สึกตัว (กึ่งหลับกึ่งตื่น ละเมอ ถูกบังคับให้หลับแต่ไม่หลับ หลับไม่สนิท)
3.สิ่งมีชีวิตเป็นๆ มนุษย์เป็นๆที่ยังมีลมหายใจและหัวใจเต้นที่ไม่รู้สึกตัว (สภาพนิทรา หลับใหล หลับสนิท หมดสติ สลบ)

ระดับไม่มีชีวิต
4.ร่างกายที่หัวใจพึ่งหยุดเต้น ในกรณีอวัยวะครบและไม่ถูกทำลายไม่มีการสูญเสียใดๆต่อส่วนใดส่วนหนึ่ง
5.ร่างกายที่หัวใจพึ่งหยุดเต้น ในกรณีอวัยวะไม่สำคัญสูญหายหรือสูญเสีย
6.ร่างกายที่หัวใจพึ่งหยุดเต้น ในกรณีอวัยวะสำคัญต่อการมีชีวิตสูญเสีย
7.ร่างกายที่หัวใจหยุดเต้นเกิน 10 นาที
8
.ร่างกายที่หัวใจหยุดเต้นเกิน 45 นาที
9
.ร่างกายที่หัวใจหยุดเต้นเกิน 1 วัน
10
.ศพนาน 3 วัน
11
.ศพนาน 7 วัน
12
.ศพนาน 10 วัน
13
.ซากศพ 1 เดือน
14
.ซากศพที่ถูกแมลงหนอนหรือนกกาแร้งกิน
15.ซากศพที่มีแต่ร่างกระดูก ยังมีเนื้อและเลือดติดอยู่ ยังมีเอ็นร้อยรัด
16.ซากศพที่ไม่มีเนื้อ แต่ยังเปื้อนเลือด ยังมีเอ็นร้อยรัด
17.ซากศพที่ไม่มีเนื้อและเลือดติดอยู่ แต่ยังมีเอ็นร้อยรัด
18.กระดูกที่ไม่มีเส้นเอ็นร้อยรัด
19.กระดูกขาวดังสีสังข์
20.กระดูกที่ค้างปีหรือหลายปี
21.กระดูกผุแหลกเป็นผุยผง

ความยากง่ายของวิชาและจำหลักจำความต่อการสำเร็จจะขึ้นอยู่กับสภาพของร่างต้น ถ้าวัตถุดิบที่ดีสมบูรณ์ย่อมง่ายแก่การทำให้ฟื้นคืนชีพ กล่าวคือ “ตายเร็วฟื้นเร็ว ตายนานฟื้นยาก” โดยจะเลือกร่างต้นกับแขนงศาสตร์ทั้ง
5

-สัญชีวนีมนต์ มฤตสัญชีวนีมนตรา คาถาอมฤต
              สามารถใช้ได้กับร่างต้นทุกระยะ อาศัยความสมบูรณ์ของธาตุทั้ง
5 หากขาดธาตุใดให้ใส่ธาตุนั้นลงไปเพื่อประกอบให้เป็นร่างโดยสมบูรณ์ อาศัยผู้มีพลังมหาศาลในการประกอบและทำให้พื้นคืนชีพ บ้างก็แค่เป่าลมเข้าปาก บ้างก็แค่ตบไหล่เบาๆ บ้างก็แค่เรียกชื่อเบาๆดังๆ บ้างก็แค่สัมผัสที่ร่าง ทั้งหมดนี้หากร่ายมนต์วิเศษแล้วก็กลับฟื้นคืนชีพ บางคนแค่เสกก้อนหินแล้วโยนก้อนหินใส่ หรือเสกน้ำแล้วตักน้ำราดก็ฟื้นจากความตายแล้ว
            สัญชีวนีมนต์เป็นมนต์อันศักดิ์สิทธิ์ แม้นผู้เป็นอมตะไม่มีวันตายที่ไม่ได้ทรงมนต์บทนี้ยังเกรงกลัวในมนต์บทนี้ มนต์แห่งชีวิตและจิตวิญญาณ ยิ่งกว่าฌานอันวิเศษที่สามารถหล่อเลี้ยงร่างกายให้ดำรงอยู่ได้เป็นร้อยปีพันปี ผู้ที่ล่วงรู้ในมนต์นี้จะดำรงอยู่ด้วยมนต์นี้และสามารถชุบชีวิตผู้อื่นได้ตามกำลังของตนโดยทั้งหมดจะขึ้นอยู่กับความชำนาญและความเชี่ยวชาญของผู้ใช้สัญชีวนีมนตรา คาถาชุบชีวิต

-น้ำทิพย์ หรือ น้ำอมฤต

            ใช้ได้กับร่างกายทุกระยะที่ไม่มีชีวิต แต่ถ้ายังมีชีวิตจะทำให้รู้สึกสดชื่น ร่างกายแข็งแรงหายจากโรคภัยไข้เจ็บ น้ำทิพย์และน้ำอมฤตได้จากการกวนเกษียณสมุมร น้ำจากแจกันวิเศษของพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ได้จากการบ่นท่องเวทย์มนต์คาถาวิเศษที่นอกเหนือจากสัญชีวนีมนต์เป่าลงในน้ำ ได้จากบำเพ็ญเพียรทางจิตและอธิษฐานบรรจุลงในน้ำ ได้จากบ่อน้ำทิพย์บนสวรรค์และบนโลก ได้จากจอกแห่งชีวิต ได้จากถ้วยแห่งชีวิต
วิธีใช้ ประพรมลงบนร่างต้นที่ตายไปแล้ว ทำให้ฟื้นคืนชีพอีกครั้ง
*มีวิญญาณสถิต และไม่มีวิญญาณสถิตคือผลข้างเคียงของน้ำทิพย์หรือน้ำอมฤต
            ร่างต้นที่มีวิญญาณของเจ้าของร่างกลับมา จะมีชีวิตแบบดั้งเดิมเช่นก่อนตาย หรืออาจจะมีวิญญาณอื่น ๆ ที่เร่ร่อนเข้ามาสิงแทน แต่ถ้าไม่มีวิญญาณเข้ามาสถิตร่าง สิ่งที่ฟื้นขึ้นมานั้นก็จะเป็นแค่ร่างไร้วิญญาณที่เดินได้แบบผีดิบหรือซอมบี้นั้นเอง

-ยาวิเศษและสมุนไพร

ตำหรับสังกรณี-ตรีชวา  ประกอบด้วย ต้นยาสี่วิสุทธิ์
            ต้นยา ต้นที่ ๑ วิศัลยกรณี
สรรพคุณด้านการถอนอาวุธและขับพิษที่ตกค้างแทรกซึมอยู่ในร่างกาย
            ต้นยา ต้นที่ ๒ มฤตสัญชีวนี – สรรพคุณด้านการทำชีวิตให้กลับฟื้น
            ต้นยา ต้นที่ ๓ สันธยาณี
สรรพคุณด้านการเยียวยาบาดแผลให้หายสนิท
(สามต้นแรกนี้ เรียกว่า ตรีชวา เพราะ ตรี-สาม ตรีชวา คือ คำเรียกกลุ่มสมุนไพร ๓ ชนิด)
            ต้นยา ต้นที่ ๔ สวรรณกรณี(สังกรณี)
- แปลว่า สมุนไพรที่ทำให้ผิวราบเรียบเสมอกัน – สรรพคุณด้านการรักษาบำรุงผิวพรรณให้แช่มชื่นคืน
            สมุนไพรทั้งสี่นี้ มีลักษณะเป็นรากไม้ อายุยืน ลักษณะคล้ายมนุษย์ รากเหมือนต้นโสมคน สามารถเคลื่อนที่ได้ สามารถร้องส่งเสียงได้เหมือนต้นแมนแดรก มีเสียงเฉพาะตัว สามารถร้องเพลงได้ ประสานเสียงได้ หรือกรีดร้องได้ แต่คุณสมบัติของเสียงที่เกิดขึ้นจะตรงข้ามกับเสียงกรีดร้องของแมนแดรกที่ทำให้คนเสียสติ คือเสียงของมันจะทำให้คนมีสติกลับมามีสติ วิธีหาคือ เรียกชื่อแล้วจะขาลรับแล้วจึงเคลื่อนที่นี้บ้างก็ดำดินผลุดโผล่ บ้างก็วิ่งไตร่ไปมา แต่ผู้มีคุณวิเศษหรือผู้ที่ถูกสมุนไพรเหลานั้นเรียกหาสามารถได้ยินเสียงของสมุนไพรหรือสามารถค้นหาสมุนไพรนั้นโดยง่ายดาย ง่ายจนชนิดที่ว่ามันเดินมาหาเองถึงที่เลย นำมาปรุงเป็นยาใช้กลับร่างคนเป็นหรือคนตายใหม่ๆ

-สถิตร่าง ย้ายร่าง

            เป็นศาสตร์ต้องห้ามของผู้ได้สัญชีวนีแขนงศาสตร์นี้ ไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ได้ตั้งใจ แต่เป็นศาสตร์ต้องห้ามโดยปริยาย หากจะกระทำโดยไม่ผิดจรรยาบรรณ ก็กระทำในศพที่ตายแล้วโดยสมบูรณ์ (เลือกที่อายุสมควรหนุ่มสาวแรกรุ่น ตายโดยธรรมชาติ อวัยวะครบถ้วน) ถ้าใช้สัญชีวนีแขนงอื่นชุบชีวิตให้เขากลับคืนมาก็จะดีมาก แต่ถ้าประสงค์จะใช้เพื่อย้ายร่างตัวเองเข้าไปอยู่ในร่างนั้น ย้ายคนอื่นเข้าไปอยู่ในร่างนั้น ก็เป็นเรื่องที่ไม่ค่อยถูกต้องสักเท่าไหร่ แต่สามารถกระทำได้

            ผู้สำเร็จการย้ายร่าง หากมีพลังมหาศาลสามารถย้ายร่างตนเองเข้าไปอยู่ในร่างคนอื่นได้ โดยไม่ยาก แทรกซึมเข้าไป สิงสถิตเข้าไป จะไล่เจ้าของร่างออก หรือจะแค่ให้เจ้าของร่างหลับไป แต่หากแค่ให้เจ้าของล่างหลับไป เจ้าของร่างย่อมสามารถตื่นกลับขึ้นมาได้ด้วยพลังของตนเองในสักวันหนึ่ง
คำเตือน : ศาสตร์นี้สามารถขโมยร่างต้นได้ในระดับที่มีชีวิต 3 ระดับ คือ รู้สึกตัว กึ่งรู้สึกตัว และไม่รู้สึกตัว โดยระดับรู้สึกตัวจะใช้พลังมหาศาลในการดึงวิญญาณของเจ้าของร่างออกแล้วเข้าไปสิงสู่อยู่แทน หรือทำได้ด้วยการใช้วิญญาณตนเองหรือคนอื่นผลักเข้าไปไล่วิญญาณของเจ้าของร่างออก ศาสตร์แขนงนี้ใช้ไม่ได้ผลกับจิตของผู้ถูกกระทำที่มีพลังแข็งแกร่งพอที่จะต้านพลังของผู้กระทำได้

-ถอดวิญญาณ 
       ศาสตร์นี้ถูกคิดค้นขึ้นมาจากการเรียนแบบการแบ่งภาคของเทพเจ้าชั้นสูงๆ ที่สามารถแบ่งจิตวิญญาณของพระองค์เองออกเป็นส่วนเล็กส่วนน้อยกำเนิดเป็นร่างอวตาร เมื่อผู้คนทรงภูมิปัญญาบางท่านคิดการที่คล้ายกันคือจะแบ่งภาคออกเป็นส่วน ๆ เพื่อป้องกันมิให้ตนตายได้หรือไม่? จึงกำเนิดเป็นศาสตร์นี้ขึ้นมา แต่ผู้ที่กระทำสำเร็จหลาย ๆ ท่านก็ตระหนักได้ว่า การแบ่งภาคนั้นมิใช่แบบเดียวกับที่เทพเจ้ากระทำ เป็นการเลียนแบบและได้เดินทางผิด ค้นพบสิ่งที่ไม่ควรจะกระทำ พบหนทางที่ผิดโดยบังเอิญ จึงได้กล่าวว่าแขนงนี้เป็นศาสตร์ต้องห้าม และเลวร้ายกับตัวเองมากที่สุด ถอดวิญญาณในที่นี่ไม่ใช่การถอดจิตเพื่อไปเที่ยวเล่นหรือสิงสู่อยู่ที่ไหน แต่เป็นการแบ่งภาคของวิญญาณตัวเองออกเป็นส่วนๆแล้วเอาไปเก็บไว้ในที่ต่างๆ เผื่อว่าส่วนหนึ่งตายไปอีกส่วนก็จะทำหน้าที่ของมันให้มีชีวิตขึ้นมาใหม่ หรือเก็บวิญญาณส่วนสำคัญไว้ แม้จะฆ่าหรือทำลายวิญญาณส่วนที่ใช้อยู่ก็ไม่อาจทำให้ตายได้
            การใช้ศาสตร์นี้ยิ่งแยกจำนวนวิญญาณมากเท่าไหร่ ความเป็นมนุษย์ ความเป็นคนจะน้อยลงเท่านั้น การศึกษาและเรียนรู้ก็กระทำด้วยการพลีกรรม คือฆ่า ฆ่า และฆ่า เพื่อเรียนรู้วิธีตัดฉีกวิญญาณเหยื่อออกเป็นชิ้นๆ ก่อนจะตัดฉีกวิญญาณตัวเอง เพื่อแบ่งภาคซ่อนไว้ในที่ต่างๆ กรรมวิธีการฆ่า มิใช่ฆ่าด้วยการกระทำทางร่างกาย แต่กระทำด้วยเวทย์มนต์คาถา ค่อยๆกระชากวิญญาณออกมาแต่น้อยแล้วตัดทิ้งทีละน้อยจนวิญญาณหมดร่างเหยื่อ การกระทำเช่นนี้จะไม่รุนแรงหาทำกับแมลง เพราะอายุสั้นและมีวิญญาณหรือพลังชีวิตน้อยนิดจึงไม่ทารุณมากนัก ผู้มีจริยธรรมเกร่งกล้ามักใช้วิญญาณตัวเองเป็นหนูทดลอง ตัดส่วนวิญญาณตัวเองออก และก็สร้างเสริมเติมแต่งให้กลับมาเต็มเหมือนเดิมทำแบบนี้จนชำนาญแล้วจึงแบ่งภาคตัวเองได้สำเร็จ แต่หากเลือกใช้สัตว์มาทำการทดลอง ก็จะเริ่มจากหนู งู ไก่ นก และเต่ากาลาปะกอสที่มีอายุยืนได้เป็นพันปี มีคนเคยทดลองกับปลาวาฬและช้างด้วย
            แต่ก็มีคนกลุ่มหนึ่งที่ชั่วร้าย ใช้มนุษย์เป็นสัตว์ทดลองใช้คนเป็นๆ ค่อยๆฆ่าพวกเขาเหล่านั้นทิ้งไปทีละคน จนชำนาญ 
            เมื่อร่างต้นกำเนิดแรกตายไป เศษส่วนวิญญาณในอันดับแรกจะเริ่มทำงานเพื่อรักษาชีวิตของร่างต้นกำเนิดไว้ โดยจะทำงานเข้าครอบงำมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตเพื่อขวนขวยมาซึ่งร่างกาย ที่ประกอบด้วยธาตุและอวัยวะต่างๆ เพื่อเป็นที่อยู่ของเศษส่วนของวิญญาณนั้นในรู้แบบต่างๆ จนคืนชีพโดยสมบูรณ์ แต่หากร่างนั้นตายไปอีก เศษส่วนของวิญญาณดวงต่อ ๆ ไปก็จะทำงานไปเรื่อย ๆ จนกว่า เศษส่วนของดวงวิญญาณชิ้นสุดท้ายจะตายไปจึงตายโดยสมบูรณ์
            หรือการถอดวิญญาณประเภทหนึ่งที่เป็นที่รู้จักกันว่า “ถอดหัวใจ ถอดกล่องดวงใจ” เป็นการฉีกนำส่วนวิญญาณที่สำคัญที่สุด ไม่ว่าจะเป็นพลังชีวิตหรือสติปัญญาไว้ในสิ่งหนึ่งแยกออกมาจากร่างกาย โดยที่ร่างกายนั้นยังมีส่วนของวิญญาณให้เพียงพอที่จะมีชีวิตอยู่ได้ ดำรงอยู่ได้ดุจปกติประจำวัน แม้ว่าร่างกายนั้นจะถูกทำลาย ส่วนของวิญญาณในร่างกายนั้นจะแหลกสลาย แต่ก็ไม่อาจทำให้ตายได้ เพราะส่วนของวิญญาณที่สำคัญที่สุดถูกแยกไปเก็บรักษาไว้ในที่ ๆ ปลอดภัย  ต้องทำลายวิญญาณส่วนสำคัญนั้นทิ้งไปก่อนแล้วจึงจะฆ่าได้โดยสำเร็จ
            การถอดวิญญาณเป็นที่นิยมให้หมู่ที่ชอบของแปลกแหวกแนวพิสดาร รสนิยมประหลาดทำให้พวกเขาฉีกวิญญาณตัวเองเป็นชิ้นซ่อนไว้ในที่ต่างๆ ฝากไว้กับคนนั้นบ้างคนนี้บ้างตามอัธยาศรัย
วิธีอื่นๆ

-  ศิลานักปราชญ์ หรืออัญมณี จินดามณี 

      สสาร เป็นได้ทั้งของแข็งและของเหลว สสารทางเวทย์มนต์ที่ได้จากการเล่นแร่แปรธาตุรวมด้วย มักมีสีขาวดั่งเงิน สีใสดั่งเพชร ส้มดั่งหญ้าฝรั่น สีเหลืองใสดั่งทอง สีดวงเข้มดั่งอเมติส และสีแดงดั่งโลหิต  แต่ละสีของศิลานักปราชญ์จะมีคุณสมบัติที่คล้ายกันคือชุบชีวิต แต่ก็มีคุณสมบัติต่างกันดังนี้
1. สีขาวดั่งเงิน - ใช้เปลี่ยนโลหะใดๆ ให้กลายเป็นเงินบริสุทธิ์
2. สีเหลืองใสดั่งทอง - ใช้เปลี่ยนโลหะใดๆ ให้กลายเป็นทองคำบริสุทธิ์
3. สีส้มดั่งหญ้าฝรั่น - ใช้เปลี่ยนโหละใดๆ ให้กลายเป็นโลหะที่ต้องการ
4. สีใสดั่งเพชร – ใช้สารหนึ่งให้กลายเป็นอีกสารหนึ่ง ให้พลังงานมหาศาล
5.สีดวงเข้มดั่งอเมติส  - ใช้เป็นสารตั้งต้นในการทำยาอายุวัฒนะไม่มีวันตาย
6.สีแดงดั่งโลหิต  - ใช้เพื่อให้มีชีวิตเป็นอมตะไม่มีวันตาย

- เลือดนางเงือก

            เลือดของนางเงือกบางสายพันธุ์ ในเอเชียตะวันออก เมื่อดื่มแล้วจะทำให้เป็นอมตะไม่มีวันตาย แต่จะถูกพันธะสัญญาเลือด เป็นพันธนาการที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ แต่เมื่อนางเงือกที่ให้เลือดตนนั้นตาย ผู้ที่ดื่มเลือดนางเงือกก็จะสิ้นอายุขัยไปด้วยเช่นกัน
                                             ...................................................................
อวสานบท

            สัญชีวนี ยังมีแขนงอื่นๆที่เกิดขึ้นมาในภายหลังแยกย่อยได้อีกจาก 5 แขนงเดิม ใช้หลายศาสตร์รวมกันผสมผสานศาสตร์นั้นกับศาสตร์นี้ จนกลายเป็นแขนงใหม่ๆ มีการพัฒนาเพิ่มเติมตามการเวลาที่ผ่านไป และจงจำไว้ว่า “สิ่งใดเกิดขึ้นแล้ว สิ่งนั้นย่อมดับไปเป็นธรรมดา” ไม่มีใครจะก้าวพ้นความตายหรือดับสลายไปได้ แม้จักวาลนี้ เอกภพนี้เกิดมาแล้วย่อมมีวันที่จะแตกดับไปไม่ว่าในวันใดก็วันหนึ่ง

                                                                                                                            ๙ มหาเวทย์

คัมภีร์พระสุริยาตร์ มานัตต์ ภาคคำนวณพิชัยสงคราม


คัมภีร์พระสุริยาตร์ มานัตต์ ภาคคำนวณพิชัยสงคราม ภาคคำนวณพระสุริยยาตร์
ทำอัตตา
            ถ้าจะทำ อัตตา ให้ตั้ง จุลศักราช ปีที่ต้องการนั้นลง เอา 292207 คูณ แล้วเอาเกณฑ์ 373 บวก เอา 800 หาร ได้ลัพธ์เท่าใด เอา 1 บวกเข้าเป็น หรคุณอัตตา เศษเอามาลบเชิงหาร (คือ เลข 800 ที่เป็นตัวหาร) ตกลัพธ์เป็น "กัมมัชพลอัตตา" แล้วจึงตั้ง หรคุณอัตตาลงเป็นสองฐาน ฐานบนเอา 11 คูณ เอา 650 บวก แล้วเอา 692 หาร เศษเป็น "อวมานอัตตา" ลัพธ์ซึ่งหารได้นั้น เอาไปบวกด้วย หรคุณอัตตาฐานต่ำ แล้วเอา 30 หาร เศษเป็น "ดิถีอัตตา" ลัพธ์เป็น "มาสเกณฑ์อัตตา" แล้วตั้งหรคุณอัตตาลงอีก เอาเกณฑ์ 621 มาลบ เหลือเท่าใด เอา 3232 หาร เศษเป็น อุจจพลอัตตา ถ้าเอา 7 หาร "หรคุณอัตตา" เศษเป็น "วันเถลิงศก"
ทำอัตตากำเนิด
            ถ้าจะหา อัตตากำเนิด คือ วันเกิดของบุคคลก็ดี หาวันปัจจุบันที่จะต้องการที่เรียกว่า "สุรทินประสงค์" ก็ดี ต้องนับแต่หน้าวันเถลิงศกไปถึงวันเกิด หรือ วันที่ต้องการทราบได้เท่าใด เรียกว่า สุรทินอัตตา แล้วเอา สุรทินอัตตา บวกด้วยหรคุณอัตตาเป็น "หรคุณกำเนิด" แล้วนับเดือนห้าเป็นต้นไป จนถึงเดือนเกิดได้เท่าใดบวกเข้ากับมาสเกณฑ์อัตตา เป็น "มาสเกณฑ์กำเนิด" แล้วตั้งสุรทินอัตตาลง เอา 800 คูณ เอา กัมมัชพลอัตตาบวก เป็น "กัมมัชพลกำเนิด" ตั้งอุจจพลอัตตาลง เอา สุรทินอัตตาบวก เป็น "อุจจพลกำเนิด" ตั้ง หรคุณกำเนิด ลง เอา 7 หาร เศษ เป็น "วารกำเนิด"
             ตั้งสุรทินอัตตาลงเป็นสองฐาน ฐานบนเอา 11 คูณ ได้ลัพธ์เท่าใด เอาอวมานอัตตาบวกแล้วเอา 692 หารเศษเป็น "อวมานกำเนิด" ลัพธ์ซึ่งหารได้นั้น เอาไปบวกสุรทินอัตตาฐานต่ำ แล้วเอาดิถีอัตตาบวกเข้าด้วย ได้ลัพธ์เท่าใด เอา 30 หาร เศษเป็น "ดิถีกำเนิด" แล ถ้าเอา 692 หารมิได้โดยตัวตั้งน้อยกว่าตัวหาร จำนวนเลขที่หารไม่ได้นั้นคงเป็นเศษทั้งสิ้น เศษนั้นเป็น อวมานกำเนิดอยู่เอง และถ้าเอา 30 หารมิได้ จำนวนเลขที่หารไม่ได้นั้นก็คงเป็นเศษและเป็น ดิถีกำเนิด ด้วย อนึ่งถ้าคำนวณไปแล้ว เศษวัน ออกมิตรงกับดิถี ให้ถอยสุรทินอัตตาเข้ามาเสียตัวหนึ่ง เพราะว่าเมื่อเวลาเกิดนั้น ดิถียังไม่เต็มบริบูรณ์ จึงต้องถอยสุรทินเข้าหาเพื่อให้ได้ผลตรงกับความที่เป็นจริง
ทำมัธยมพระอาทิตย์
            ถ้าจะทำมัธยมพระอาทิตย์ ให้ตั้ง กัมมัชพลกำเนิด ลง เอาเกณฑ์ 24350 หารลัพธ์เป็นราศี ถ้าหารมิได้ ลง 0 เป็นเลขลัพธ์เสมอไป เศษเอา 811 หาร ลัพธ์เป็นองศา มีเศษอีกเอา 14 หาร ลัพธ์เป็นลิปดา เศษเป็นฟิลิปดาแล้วเอา 3 ลบลิปดาทุกครั้ง ได้ลัพธ์เป็นราศีองศาลิปดาฟิลิปดาเท่าใด เป็น "มัธยมพระอาทิตย์" แล
ทำสัมผุสพระอาทิตย์
            ถ้าจะทำสัมผุสพระอาทิตย์ ให้ตั้ง มัธยมพระอาทิตย์ ลง เอา 2 ลบราศี 20 ลบองศา เศษในราศีเป็น "เกณฑ์" (คือ เลขลัพธ์ในราศี)
ถ้าเกณฑ์เป็น 0, 1, 2 เอา 2 คูณจำนวนเลขในราศี ได้ลัพธ์เป็น "ขันธ์"
ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ให้ลบอัฑฒจักร คือ จำนวน 6 ราศี เขียนดังนี้ 5 | 29 | 60 เลขลัพธ์ในราศี เรียกว่า เศษในราศี เอา 2 คูณเป็น "ขันธ์"
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ให้เอา 6 ลบเกณฑ์เศษในราศี เอา 2 คูณเป็น "ขันธ์" ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ให้ลบทวาทศมณฑล คือ 12 ราศี เขียนดังนี้ 11 | 29 | 60 เศษในราศี เอา 2 คูณเป็น "ขันธ์"
ถ้าองศามีถึง 15 เอา 15 ลบ บวก 1 เข้าที่ขันธ์เป็นเกณฑ์ แล้วเอา 60 คูณองศาบวกลิปดาเข้าด้วย เป็น "ภุชลิปด์" ตราไว้
แล้วนับฉายาเท่าพระอาทิตย์ เรียงลงมาเบื้องล่างเท่าขันธ์ดังนี้
35 67 94 116 129 134 แล้วเอาฉายาที่นับเท่าขันธ์ ลบฉายาฐานถัดลงมาหรือเรียกว่าฐานต่ำก็ได้ เหลือเศษเท่าใดเอาไปคูณภุชลิปด์
แล้วเอา 900 หาร ลัพธ์เอาไปบวกด้วยฉายาฐานบนที่เท่าขันธ์ แล้วเอา 60 หารลัพธ์เป็นองศา เศษเป็นลิปดา ลง 0 เป็นราศีนี้ชื่อว่า "รวิภุชผล"
ถ้าแม้ว่าขันธ์ 0 เมื่อจะทำรวิภุชผล ให้เอาฉายาฐานบนไปคูณภุชลิปด์ทีเดียว ไม่ต้องลบฐานต่ำ
แล้วเอา 900 หารเศษทิ้งเสีย ได้ลัพธ์เป็นลิปดา ถ้าเกินกว่า 60 ต้องเอา 60 ทอนขึ้นเป็น 1 องศา เศษคงไว้ในฐานลิปดา เมื่อองศาไม่มีให้ลง 0 ที่องศา ส่วนในราศีนั้นให้ลง 0 เป็นราศี แล้วดูเกณฑ์ที่ทำมาแต่เดิมนั้น คือเมื่อเอา 2 ลบราศีและ 20 ลบองศาแล้ว
- ถ้าเกณฑ์แต่ 0 ถึง 5 เป็นเกณฑ์ลบ
- ถ้าเกณฑ์แต่ 6 ถึง 11 เป็นเกณฑ์บวก
เมื่อรวิภุชผลอยู่ในเกณฑ์ลบก็ให้ลบ อยู่ในเกณฑ์บวกก็ให้บวก กับมัธยมพระอาทิตย์ ได้ลัพธ์เป็น "สัมผุสพระอาทิตย์"
ทำมัธยมพระจันทร์
ถ้าจะทำมัธยมพระจันทร์ ให้ตั้ง สุทินอัตตา ลงสองฐาน ฐานบนเอา 11 คูณ แล้วเอาอวมานอัตตาบวก เอา 692 หาร เศษเป็นอวมานกำเนิด ลัพธ์เอาไปบวกด้วยฐานต่ำ แล้วเอาดิถีอัตตาบวกเข้า เอา 30 หาร เศษเป็นดิถีกำเนิด แล้วตั้งอวมานกำเนิดลงสองฐาน ฐานบนเอา 25 หาร เศษเป็นฟิลิปดา ลัพธ์เอาไปบวกด้วยฐานต่ำ แล้วเอา 60 หาร ได้ลัพธ์เป็นองศา เศษเป็นลิปดา ลง 0 เป็นราศี แล้วจึงตั้งดิถีกำเนิดลง เอา 12 คูณ เอา 30 หาร ได้ลัพธ์เท่าใดบวกด้วยราศี เศษบวกด้วยองศา แล้วเอาลัพธ์ที่ได้นั้นไปบวกด้วยมัธยมพระอาทิตย์ในวันนั้น ฐานลิปดาให้เอา 40 ลบเสมอไป เหลือเท่าใดเป็น "มัธยมพระจันทร์"
ทำมัธยมอุจจ์และอุจจวิเศษ
ถ้าจำทำมัธยมอุจจ์ ให้ตั้ง อุจจพลอัตตา ลง เอา สุทินอัตตาหรือ สุทินประสงค์ บวกเข้าเอา 3 คูณ เอา 808 หารลัพธ์เป็นราศี เศษเอา 30 คูณแล้วเอา 808 หารลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณแล้วเอา 808 หาร ลัพธ์เป็นลิปดา เอา 2 บวกลิปดาเป็น "มัธยมอุจจ์" แล้วเอามัธยมอุจจ์ลบมัธยมพระจันทร์ เป็น "อุจจวิเศษ"

ทำสัมผุสพระจันทร์
ถ้าจะทำสัมผุสพระจันทร์ ให้ตั้ง อุจจวิเศษ ลง เศษในราศีเป็น "เกณฑ์" ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ในเอา 2 คูณเป็น "ขันธ์"
ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ให้ลบอัฑฒจักร (6 ราศี) คือ 5 | 29 | 60 เศษในราศี เอา 2 คูณเป็น "ขันธ์" ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 เอา 6 ลบเกณฑ์ เศษในราศีเอา 2 คูณเป็น "ขันธ์" ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ให้ลบทวาทศมณฑล (12 ราศี) คือ 11 | 29 | 60 เศษในราศีเอา 2 คูณเป็น "ขันธ์" แล้วเอา 60 คูณองศา บวก 60ลิปดาขึ้นเป็น "ภุชลิปด์" ตราไว้
แล้วให้นับฉายาพระจันทร์เท่าขันธ์ ดังนี้
77 148 209 256 286 296
เอาฐานบนที่นับเท่าขันธ์ ลบฐานที่ถัดลงมา เศษเอาไปคูณภุชลิปด์
แล้วเอา 900 หาร ลัพธ์เอาบวกด้วยฉายาฐานบน แล้วเอา 60 หาร ลัพธ์เป็นองศา เศษเป็นลิปดา ลง 0 เป็นราศี นี้ชื่อว่า "จันทรภุชผล"
ถ้าแม้ว่าขันธ์เป็น 0 จะทำจันทรภุชผล ต้องเอาฉายาฐานบนคูณภุชลิปด์ แล้วเอา 900 หาร ลัพธ์เป็นลิปดา ถ้าลิปดามีถึง 60 ต้องทอนขึ้นเป็นองศา แล้วลง 0 เป็นราศี แล้วดูเกณฑ์ที่ทำมาแต่เดิมนั้น
- ถ้าเกณฑ์แต่ 0 ถึง 5 เป็นเกณฑ์ลบ
- ถ้าเกณฑ์แต่ 6 ถึง 11 เป็นเกณฑ์บวก
เมื่อรวิภุชผลอยู่ในเกณฑ์ลบก็ให้ลบ อยู่ในเกณฑ์บวกก็ให้บวก กับมัธยมพระอาทิตย์ ได้ลัพธ์เป็น "สัมผุสพระจันทร์"
ทำดิถีและนาทีดิถี
ถ้าจะทำดิถีและนาทีดิถี ให้ตั้ง สัมผุสพระจันทร์ลง เอาสัมผุสพระอาทิตย์ลบ เหลือเท่าใดเป็นเพียร แล้วให้ตั้งเพียรลง เอา 30 คูณราศีให้เป็นองศา และองศาเดิมมีเท่าใดให้เอาบวกเข้า แล้วเอา 60 คูณให้เป็นลิปดา และลิปดาเดิมมีอยู่เท่าใดให้เอาบวกเข้า แล้วเอา 720 หาร ลัพธ์เป็น "ดิถี" เศษเอา 12 หาร ลัพธ์เป็น "นาทีดิถี" แล

ทำฤกษ์พระเคราะห์
ถ้าจะหาฤกษ์พระเคราะห์องค์ใดๆ ก็ดี ให้ตั้งสัมผุสพระเคราะห์องค์นั้นลง เอา 30 คูณราศีให้เป็นองศา จำนวนองศาเดิมมีอยู่เท่าใดเอาบวกเข้า แล้วเอา 60 คูณให้เป็นลิปดา ลิปดาเดิมมีอยู่เท่าใดให้บวกเข้า แล้วเอา 800 หาร ได้ลัพธ์เป็น "ฤกษ์" เศษเอา 13 หาร ลัพธ์เป็น "นาทีฤกษ์"

คัมภีร์สุริยาตร์ มานัตต์ ภาคคำนวณพิชัยสงคราม 
ภาคคำนวณพระมานัตต์
ทำกำลังพระเคราะห์
ถ้าจะทำกำลังพระเคราะห์ทั้ง 7 พระองค์ คือ พระอังคาร พระพุธ พระพฤหัสบดี พระศุกร์ พระเสาร์ พระราหู พระมฤตยู ท่านให้ตั้งจุลศักราชกำเนิดหรือจุลศักราชที่ต้องการจะทราบนั้นลงแล้วเอา 610 ลบ เหลือเท่าใดเป็น "สรุปอัปป" ตราไว้
แล้วตั้งมัธยมพระอาทิตย์ในวันที่ต้องการจะทราบกำลังพระเคราะห์นั้นลง แล้วเอา 23 ลบลิปดา เหลือเท่าใดเป็น "มัธยมรวิ" ตราไว้
แล้วจึงตั้งสรุปอัปปลง เอา 12 คูณให้เป็นราศี แล้วเอาจำนวนราศีในมัธยมรวิบวก เอา 30 คูณให้เป็นองศา
แล้วเอาองศามัธยมรวิบวกเข้า เอา 60 คูณให้เป็นลิปดา
แล้วเอาลิปดาในมัธยมรวิบวกเข้า เป็น "กำลังพระเคราะห์" ทั้ง 7 พระองค์แล
ทำมัธยมพระอังคาร
ถ้าจะทำมัธยมพระอังคาร ให้ตั้ง กำลังพระเคราะห์ ลงเป็น 2 ฐาน
- ฐานบน เอา 2 หาร ลัพธ์นั้นชื่อว่าปฐมลัพธ์ตราไว้
- ฐานต่ำเอา 16 คูณ แล้วเอา 505 หาร ลัพธ์นั้นชื่อทุติยลัพธ์ตราไว้
แล้วเอาปฐมลัพธ์กับทุติยลัพธ์บวกเข้าด้วยกัน เอา 60 หาร เศษเป็นลิปดา ลัพธ์นั้นเอา 30 หาร เศษเป็นองศา
แล้วเอา 12 หารลัพธ์เศษเป็นราศี จึงเอาเศษที่เป็นราศี องศา ลิปดา บวกด้วยอุจจนี 3 | 0 | 20 ได้ลัพธ์เท่าใด เป็น "มัธยมพระอังคาร"
ทำสัมผุสพระอังคาร
ถ้าจะทำสัมผุสพระอังคาร ให้ตั้ง มัธยมพระอังคาร ลง จึงเอาอุจจนี 7 | 4 | 0 ลบ "มัธยมพระอังคาร" แล้วดูเศษใน "ราศี" เป็นเกณฑ์
ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักร (สามราศี) คือ 2 ราศี 29 องศา 60 ลิปดา ( 2 | 29 | 60 ) ลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้ ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรีปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทภุช" ตราไว้
จึงตั้ง "โกฏิ" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทโกฏิ"
แล้วให้อัฑฒาธิกรรมฐานลิปดา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย คงไว้แต่ราศีกับองศา ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไป ให้ตัดฐานลิปดาออกเหมือนกัน แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศาเป็น "มนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" แล้วให้ตั้งมนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วนี้ลง เอา 2 หารฐานบน ลัพธ์เป็นองศา ถ้ามีเศษเอา 60 คูณแล้วบวกฐานต่ำเข้าด้วย แล้วเอา 2 หาร ลัพธ์เป็นลิปดา องศาและลิปดานี้เป็น "โกฏิผล" ตราไว้
ตั้งเฉท 45 | 0 อันนี้ลง แล้วพิจารณาดู "โกฏิ" ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาโกฏิผลมาบวกด้วยเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาโกฏิผลมาลบซึ่งเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ตราไว้ แล้วจึงตั้งมนทภุชลง เอา 60 คูณราศี แล้วบวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณบวกลิปดาเข้า เป็น "พลอักษร" ตราไว้
แล้วตั้งมนทเฉทลง เอา 60 คูณฐานบน บวกฐานต่ำเข้าด้วย เป็น "พลหาร" ตราไว้ จึงตั้งพลอักษรลง เอาพลหารมาหาร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดา แล้วลง 0 เป็นราศีชื่อว่า "ผล" ตราไว้
แล้วให้ตั้ง "มัธยมพระอังคาร" ลง พิจารณาดู "ภุช" ที่ทำมาแล้ว ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอาผลบวกด้วย มัธยมพระอังคาร เป็น "มนทสัมผุส" ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอาผลลบ มัธยมพระอังคาร เป็น "มนทสัมผุส" ตราไว้
แล้วตั้งมนทสัมผุสลง เอา มัธยมรวิ มาลบ ถ้าลบมิได้ปลงราศีลงมา 1 ราศีเป็น 30 องศา แล้วจึงลบ เหลือเท่าใด ให้ดูที่จำนวน "ราศี" เป็นเกณฑ์
ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักรลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้
ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรัปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆภุช" ตราไว้
แล้วตั้ง "โกฏิ" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
แล้วเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วให้พิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆโกฏิ"
แล้วให้พิจารณาดูอัฑฒาธิกรรม ให้เหลือแต่ฐานราศีกับองศา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไปให้ตัดฐานลิปดาออกเสีย แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศา เป็น "สิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" ตราไว้
แล้วตั้งสิงฆภุชลง อัฑฒาธิกรรมเสีย ให้เหลือแต่ราศีกับองศา แล้วเอา 3 หารฐานบน ลัพธ์ตราไว้ เศษมีเอา 60 คูณ แล้วบวกฐานต่ำเข้า แล้วเอา 3 มาหารอีกเล่า ลัพธ์เป็นลิปดาชื่อว่า "สิงฆผล" ตราไว้
แล้วตั้งมนทเฉทลง เอา 4 คูณทั้ง 2 ฐาน ฐานต่ำนั้นเอา 60 หาร เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นฐานบน
แล้วเอา 15 หารฐานบน ลัพธ์ตราไว้ เศษมีเอา 60 คูณบวกลิปดาเข้า แล้วเอา 15 มาหารอีก ลัพธ์ตราไว้ใต้ลัพธ์ก่อน ชื่อว่า "มนทพยาสน์" แล
แล้วตั้งสิงฆผลลง เอามนทพยาสน์บวก เป็น "สัมผุสพยาสน์" ตราไว้
แล้วตั้งสัมผุสพยาสน์ลงไว้ข้างหนึ่ง ตั้งสิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วลงข้างหนึ่ง แล้วให้พิจารณาดู "โกฏิ" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้
ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาสิงฆโกฏิมาลบสัมผุสพยาสน์
ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาสิงฆโกฏิมาบวกด้วยสัมผุสพยาสน์ ลัพธ์ชื่อว่า "สิงฆสัมผุสเฉท" ตราไว้ แล้วตั้งสิงฆภุชลง เอา 60 คูณราศี บวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณบวกลิปดาเข้า ตกลัพธ์เป็น "พลอักษร" ตราไว้
แล้วตั้งสิงฆสัมผุสเฉทลง เอา 60 คูณ ฐานบนเอามาบวกด้วยฐานต่ำเป็น "พลหาร" ตราไว้ แล้วเอาพลอักษรออกตั้งเอาพลหารมาหารพลอักษร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดาลง 0 เป็นราศี นี้ชื่อว่า "มหาผล" ตราไว้
จึงเอามหาผลกับมนทสัมผุสตั้งเทียบกันดู แล้วพิจารณาดู "ภุช" ที่กระทำในตอนหลังนี้ ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอามหาผลมา ลบ ซึ่งมนทสัมผุส
ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอามหาผลมา บวก ด้วยมนทสัมผุส ได้ลัพธ์ เป็น "มหาสัมผุสแห่งพระอังคาร" แล
ทำมัธยมพระพุธ
ถ้าจะทำมัธยมพระพุธ ให้ตั้ง กำลังพระเคราะห์ ลงเป็น 2 ฐาน ฐานบนเอา 7 คูณแล้วเอา 46 หาร ลัพธ์ชื่อปฐมลัพธ์ ตราไว้ ฐานต่ำเอา 4 คูณ ลัพธ์ชื่อทุติยลัพธ์ตราไว้ แล้วเอาปฐมลัพธ์กับทุติยลัพธ์บวกเข้าด้วยกัน เอา 60 หาร เศษเป็นลิปดา ลัพธ์นั้นเอา 30 หาร เศษเป็นองศา แล้วเอา 12 หารลัพธ์ เศษเป็นราศี จึงเอาเศษที่เป็นราศี องศา ลิปดา บวกด้วยอุจจนี 5 | 27 | 22 ได้ลัพธ์เท่าใดเป็น "มัธยมพระพุธ" แล
ทำสัมผุสพระพุธ
ถ้าจะทำสัมผุสพระพุธ ให้ตั้ง มัธยมรวิใ นวันที่ประสงค์นั้นลง เอาอุจจนี 7 | 10 | 0 มาลบ "มัธยมรวิ" ได้ลัพธ์เท่าใด ดูจำนวนในราศีเป็น "เกณฑ์" ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักรลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้ ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรัปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทภุช" ตราไว้
จึงตั้ง "โกฏิ" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทโกฏิ"
แล้วให้อัฑฒาธิกรรมฐานลิปดา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย คงไว้แต่ราศีกับองศา ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไป ให้ตัดฐานลิปดาออกเหมือนกัน แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศาเป็น "มนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" แล้วให้ตั้งมนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วนี้ลง เอา 2 หารฐานบน ลัพธ์เป็นองศา ถ้ามีเศษเอา 60 คูณแล้วบวกฐานต่ำเข้าด้วย แล้วเอา 2 หาร ลัพธ์เป็นลิปดา องศาและลิปดานี้เป็น "โกฏิผล" ตราไว้
ตั้ง เฉท 100 | 0 อันนี้ลง แล้วพิจารณาดู "โกฏิ" ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาโกฏิผลมาบวกด้วยเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาโกฏิผลมาลบซึ่งเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ตราไว้ แล้วจึงตั้งมนทภุชลง เอา 60 คูณราศี แล้วบวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณบวกลิปดาเข้า เป็น "พลอักษร" ตราไว้
แล้วตั้งมนทเฉทลง เอา 60 คูณฐานบน บวกฐานต่ำเข้าด้วย เป็น "พลหาร" ตราไว้ จึงตั้งพลอักษรลง เอาพลหารมาหาร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดา แล้วลง 0 เป็นราศีชื่อว่า "ผล" ตราไว้
แล้วให้ตั้ง มัธยมรวิ ลง พิจารณาดู "ภุช" ที่ทำมาแล้ว
ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอาผลบวกด้วย มัธยมรวิ เป็น "มนทสัมผุส" ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอาผลลบ มัธยมรวิ เป็น "มนทสัมผุส" ตราไว้
แล้วตั้งมนทสัมผุสลง เอา "มัธยมพระพุธ" มาลบ ถ้าลบมิได้ปลงราศีลงมา 1 ราศีเป็น 30 องศา แล้วจึงลบ เหลือเท่าใด ให้ดูที่จำนวนราศีเป็น "เกณฑ์" ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักรลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้ ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรัปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
แล้วจึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆภุช" ตราไว้
แล้วตั้ง "โกฏิ" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
แล้วเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วให้พิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆโกฏิ" ตราไว้
แล้วให้พิจารณาดูอัฑฒาธิกรรม ให้เหลือแต่ฐานราศีกับองศา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไปให้ตัดฐานลิปดาออกเสีย แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศา เป็น "สิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" ตราไว้
แล้วตั้งสิงฆภุชลง อัฑฒาธิกรรมเสีย ให้เหลือแต่ราศีกับองศา แล้วเอา 3 หารฐานบน ลัพธ์ตราไว้ เศษมีเอา 60 คูณ แล้วบวกฐานต่ำเข้า แล้วเอา 3 มาหารอีกเล่า ลัพธ์เป็นลิปดาชื่อว่า "สิงฆผล" ตราไว้
เอาเกณฑ์ 21 | 0 บวกด้วยสิงฆผล เป็น "สัมผุสพยาสน์" แล
ตั้งสัมผุสพยาสน์ลงไว้ข้างหนึ่ง ตั้งสิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วลงข้างหนึ่ง แล้วให้พิจารณาดู "โกฏิ" ที่ทำมาแล้ว ในตอนนี้
ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาสิงฆโกฏิมาลบสัมผุสพยาสน์
ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาสิงฆโกฏิมาบวกด้วยสัมผุสพยาสน์ ลัพธ์ชื่อว่า "สิงฆสัมผุสเฉท" ตราไว้ แล้วตั้งสิงฆภุชลง เอา 60 คูณราศี บวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณ บวกลิปดาเข้า ตกลัพธ์เป็น "พลอักษร" ตราไว้
ตั้งสิงฆสัมผุสเฉทลง เอา 60 คูณ ฐานบนเอามาบวกด้วยฐานต่ำเป็น "พลหาร" ตราไว้ จึงเอาพลอักษรออกตั้งเอาพลหารมาหารพลอักษร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดาลง 0 เป็นราศี นี้ชื่อว่า "มหาผล" ตราไว้
แล้วให้ตั้งมนทสัมผุสกับมหาผลมนทสัมผุสเทียบกันดู พิจารณาดู "ภุช" ที่กระทำในตอนหลังนี้ ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอามหาผลมาลบซึ่งมนทสัมผุส
ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอามหาผลบวกด้วยมนทสัมผุส เป็น "มหาสัมผุสแห่งพระพุธ" แล
ทำมัธยมพระพฤหัสบดี
ถ้าจะทำมัธยมพระพฤหัสบดี ให้ตั้ง กำลังพระเคราะห์ ลงเป็นสองฐาน ฐานบนเอา 12 หาร ลัพธ์ชื่อปฐมลัพธ์ ตราไว้ ฐานต่ำเอา 1032 หาร ลัพธ์ชื่อทุติยลัพธ์ จึงเอาปฐมลัพธ์กับทุติยลัพธ์บวกเข้าด้วยกัน แล้วเอา 60 หาร เศษเป็นลิปดา ลัพธ์นั้นเอา 30 หาร เศษเป็นองศา แล้วเอา 12 หารลัพธ์ เศษเป็นราศี จึงเอาเศษที่เป็นราศี องศา ลิปดา บวกด้วยอุจจนี 7 | 28 | 17 ได้ลัพธ์เท่าใด เป็น "มัธยมพระพฤหัสบดี" 
ทำสัมผุสพระพฤหัสบดี
ถ้าจะทำสัมผุสพระพฤหัสบดี ให้ตั้ง มัธยมพระพฤหัสบดี ลง จึงเอาอุจจนี 5 | 22 | 0 ลบ "มัธยมพระพฤหัสบดี" แล้วดูเศษในราศีเป็น "เกณฑ์" ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักรลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้ ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรัปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทภุช" ตราไว้
จึงตั้ง "โกฏิ" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทโกฏิ"
แล้วให้อัฑฒาธิกรรมฐานลิปดา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย คงไว้แต่ราศีกับองศา ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไป ให้ตัดฐานลิปดาออกเหมือนกัน แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศาเป็น "มนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" แล้วให้ตั้งมนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วนี้ลง เอา 2 หารฐานบน ลัพธ์เป็นองศา ถ้ามีเศษเอา 60 คูณแล้วบวกฐานต่ำเข้าด้วย แล้วเอา 2 หาร ลัพธ์เป็นลิปดา องศาและลิปดานี้เป็น "โกฏิผล" ตราไว้
ตั้งเฉท 92 | 0 อันนี้ลง แล้วพิจารณาดู "โกฏิ" ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาโกฏิผลมาบวกด้วยเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาโกฏิผลมาลบซึ่งเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ตราไว้ แล้วจึงตั้งมนทภุชลง เอา 60 คูณราศี แล้วบวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณบวกลิปดาเข้า เป็น "พลอักษร" ตราไว้
แล้วตั้งมนทเฉทลง เอา 60 คูณฐานบน บวกฐานต่ำเข้าด้วย เป็น "พลหาร" ตราไว้ จึงตั้งพลอักษรลง เอาพลหารมาหาร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดา แล้วลง 0 เป็นราศีชื่อว่า "ผล" ตราไว้
แล้วให้ตั้ง "มัธยมพระพฤหัส" ลง พิจารณาดู "ภุช" ที่ทำมาแล้ว ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอาผลบวกด้วย มัธยมพระพฤหัส เป็น "มนทสัมผุส" ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอาผลลบ มัธยมพระพฤหัส เป็น "มนทสัมผุส" ตราไว้
แล้วตั้งมนทสัมผุสลง เอา "มัธยมรวิ" มาลบ ถ้าลบมิได้ปลงราศีลงมา 1 ราศีเป็น 30 องศา แล้วจึงลบ เหลือเท่าใด ให้ดูที่จำนวนราศีเป็น "เกณฑ์" ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักรลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้ ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรัปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
แล้วจึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วให้พิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆภุช" ตราไว้
แล้วตั้ง "โกฏิ" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
แล้วเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศีแล้วให้พิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆโกฏิ" ตราไว้
แล้วให้พิจารณาดูอัฑฒาธิกรรม ให้เหลือแต่ฐานราศีกับองศา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไปให้ตัดฐานลิปดาออกเสีย แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศา เป็น "สิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" ตราไว้
แล้วให้ตั้งสิงฆภุชลง อัฑฒาธิกรรมเสีย ให้เหลือแต่ราศีกับองศา แล้วเอา 3 หารฐานบน ลัพธ์ตราไว้ เศษมีเอา 60 คูณ แล้วบวกฐานต่ำเข้า แล้วเอา 3 มาหารอีกเล่า ลัพธ์เป็นลิปดาชื่อว่า "สิงฆผล" ตราไว้
แล้วตั้งมนทเฉทลง เอา 3 คูณทั้ง 2 ฐาน ฐานที่หนึ่งเอา 60 หาร เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกด้วยฐานที่สอง แล้วเอา 7 หารฐานบน ลัพธ์ตราไว้ เศษเอา 60 คูณบวกเศษที่อยู่ฐานที่หนึ่ง แล้วเอา 7 มาหารอีกเล่า ลัพธ์ตราไว้ใต้ลัพธ์ก่อน ชื่อว่า "มนทพยาสน์" แล
แล้วตั้งสิงฆผลลง เอามนทพยาสน์บวก เป็น "สัมผุสพยาสน์" ตราไว้
แล้วตั้งสัมผุสพยาสน์ลงไว้ข้างหนึ่ง ตั้งสิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วลงข้างหนึ่ง แล้วให้พิจารณาดู "โกฏิ" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้
ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาสิงฆโกฏิมาลบสัมผุสพยาสน์
ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาสิงฆโกฏิมาบวกด้วยสัมผุสพยาสน์ ลัพธ์ชื่อว่า "สิงฆสัมผุสเฉท" ตราไว้ แล้วตั้งสิงฆภุชลง เอา 60 คูณราศี บวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณบวกลิปดาเข้า ตกลัพธ์เป็น "พลอักษร" ตราไว้
แล้วตั้งสิงฆสัมผุสเฉทลง เอา 60 คูณ ฐานบนเอามาบวกด้วยฐานต่ำเป็น "พลหาร" ตราไว้ แล้วเอาพลอักษรออกตั้งเอาพลหารมาหารพลอักษร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดาลง 0 เป็นราศี นี้ชื่อว่า "มหาผล" ตราไว้
จึงเอามหาผลกับมนทสัมผุสเทียบกันดู แล้วพิจารณาดู "ภุช" ที่กระทำในตอนหลังนี้ ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอามหาผลมาลบซึ่งมนทสัมผุส
ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอามหาผลบวกด้วยมนทสัมผุส เป็น "มหาสัมผุสแห่งพระพฤหัสบดี" แล
ทำมัธยมพระศุกร์
ถ้าจะทำมัธยมพระศุกร์ ให้ตั้ง กำลังพระเคราะห์ ลงเป็น 2 ฐานแล้วเอา 10 คูณทั้งสองฐาน ฐานบนเอา 6 หาร ลัพธ์นั้นชื่อปฐมลัพธ์ ตราไว้ ฐานต่ำเอา 243 หาร ลัพธ์ชื่อทุติยลัพธ์ แล้วเอาทุติยลัพธ์ไปลบปฐมลัพธ์ เหลือเท่าใดเอามาตั้งลง แล้วเอา 60 หาร เศษเป็นลิปดา ลัพธ์นั้นเอา 30 หาร เศษเป็นองศา แล้วเอา 12 หารลัพธ์ เศษเป็นราศี จึงเอาเศษที่เป็นราศี องศา ลิปดา ไปบวกด้วย อุจจนี 6 | 2 | 24 ได้ลัพธ์เท่าใด เป็น "มัธยมพระศุกร์"
ทำสัมผุสพระศุกร์
ถ้าจะทำสัมผุสพระศุกร์ ให้ตั้ง มัธยมรวิ ในวันที่ประสงค์นั้นลง เอาอุจจนี 2 | 20 | 0 มาลบ "มัธยมรวิ" ได้ลัพธ์เท่าใด ดูจำนวนในราศีเป็น "เกณฑ์" ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักรลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้ ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรัปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทภุช" ตราไว้
จึงตั้ง "โกฏิ" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทโกฏิ"
แล้วให้อัฑฒาธิกรรมฐานลิปดา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย คงไว้แต่ราศีกับองศา ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไป ให้ตัดฐานลิปดาออกเหมือนกัน แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศาเป็น "มนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" แล้วให้ตั้งมนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วนี้ลง เอา 2 หารฐานบน ลัพธ์เป็นองศา ถ้ามีเศษเอา 60 คูณแล้วบวกฐานต่ำเข้าด้วย แล้วเอา 2 หาร ลัพธ์เป็นลิปดา องศาและลิปดานี้เป็น "โกฏิผล" ตราไว้
ตั้งเฉท 320 | 0 อันนี้ลง แล้วพิจารณาดู "โกฏิ" ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาโกฏิผลมาบวกด้วยเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาโกฏิผลมาลบซึ่งเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ตราไว้
แล้วจึงตั้งมนทภุชลง เอา 60 คูณราศี แล้วบวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณบวกลิปดาเข้า เป็น "พลอักษร" ตราไว้
แล้วตั้งมนทเฉทลง เอา 60 คูณฐานบน บวกฐานต่ำเข้าด้วย เป็น "พลหาร" ตราไว้ จึงตั้งพลอักษรลง เอาพลหารมาหาร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดา แล้วลง 0 เป็นราศีชื่อว่า "ผล" ตราไว้
แล้วให้ตั้ง "มัธยมรวิ" ลง พิจารณาดู "ภุช" ที่ทำมาแล้ว
ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอาผลบวกด้วยมัธยมรวิ เป็น "มนทสัมผุส" ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอาผลลบมัธยมรวิ เป็น "มนทสัมผุส" ตราไว้
แล้วตั้งมนทสัมผุสลง เอา "มัธยมพระศุกร์" มาลบ ถ้าลบมิได้ปลงราศีลงมา 1 ราศีเป็น 30 องศา แล้วจึงลบ เหลือเท่าใด ให้ดูที่จำนวนราศีเป็น "เกณฑ์" ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักรลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้ ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรัปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
แล้วจึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศีแล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆภุช" ตราไว้
แล้วตั้ง "โกฏิ" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
แล้วเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วให้พิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆโกฏิ" ตราไว้
แล้วให้พิจารณาดูอัฑฒาธิกรรม ให้เหลือแต่ฐานราศีกับองศา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไปให้ตัดฐานลิปดาออกเสีย แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศา เป็น "สิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" ตราไว้
แล้วตั้งสิงฆภุชลง อัฑฒาธิกรรมเสีย ให้เหลือแต่ราศีกับองศา แล้วเอา 3 หารฐานบน ลัพธ์ตราไว้ เศษมีเอา 60 คูณ แล้วบวกฐานต่ำเข้า แล้วเอา 3 มาหารอีกเล่า ลัพธ์เป็นลิปดาชื่อว่า "สิงฆผล" ตราไว้
เอาเกณฑ์ 11 | 0 บวกด้วยสิงฆผล เป็น "สัมผุสพยาสน์" แล
แล้วให้ตั้งสัมผุสพยาสน์ลงไว้ข้างหนึ่ง ตั้งสิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วลงข้างหนึ่ง แล้วให้พิจารณาดู "โกฏิ" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้
ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาสิงฆโกฏิมาลบสัมผุสพยาสน์
ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาสิงฆโกฏิมาบวกด้วยสัมผุสพยาสน์ ลัพธ์ชื่อว่า "สิงฆสัมผุสเฉท" ตราไว้ แล้วตั้งสิงฆภุชลง เอา 60 คูณราศี บวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณ บวกลิปดาเข้า ตกลัพธ์เป็น "พลอักษร" ตราไว้
ตั้งสิงฆสัมผุสเฉทลง เอา 60 คูณ ฐานบนเอามาบวกด้วยฐานต่ำเป็น "พลหาร" ตราไว้ แล้วเอาพลอักษรออกตั้งเอาพลหารมาหารพลอักษร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดาลง 0 เป็นราศี นี้ชื่อว่า "มหาผล" ตราไว้
แล้วให้ตั้งมนทสัมผุสกับมหาผลมนทสัมผุสเทียบกันดู พิจารณาดู "ภุช" ที่กระทำในตอนหลังนี้ ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอามหาผลมาลบซึ่งมนทสัมผุส
ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอามหาผลบวกด้วยมนทสัมผุส เป็น "มหาสัมผุสแห่งพระศุกร์" แล 
ทำมัธยมพระเสาร์
ถ้าจะทำมัธยมพระเสาร์ ให้ตั้ง กำลังพระเคราะห์ ลงเป็น 2 ฐาน ฐานบนเอา 30 หาร ลัพธ์นั้นชื่อปฐมลัพธ์ ตราไว้ก่อน ฐานต่ำเอา 6 คูณเอา 10000 หาร ลัพธ์ชื่อทุติยลัพธ์ จึงเอาปฐมลัพธ์กับทุติยลัพธ์บวกเข้าด้วยกัน ได้ลัพธ์เท่าใด เอา 60 หาร เศษเป็นลิปดา ลัพธ์นั้นเอา 30 หาร เศษเป็นองศา แล้วเอา 12 หารลัพธ์อีก เศษเป็นราศี จึงเอาเศษที่เป็นราศี องศา ลิปดา บวกด้วยอุจจนี 6 | 19 | 4 ได้ลัพธ์เท่าใด เป็น "มัธยมพระเสาร์" 
ทำสัมผุสพระเสาร์
ถ้าจะทำสัมผุสพระเสาร์ ให้ตั้ง มัธยมพระเสาร์ ลง จึงเอาอุจจนี 8 | 7 | 0 ลบ "มัธยมพระเสาร์" แล้วดูเศษในราศีเป็น "เกณฑ์" ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักรลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้
ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรัปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทภุช" ตราไว้
จึงตั้ง "โกฏิ" ที่เป็นผลลัพธ์นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
จึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วให้พิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "มนทโกฏิ"
แล้วให้อัฑฒาธิกรรมฐานลิปดา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย คงไว้แต่ราศีกับองศา ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไป ให้ตัดฐานลิปดาออกเหมือนกัน แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศาเป็น "มนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" แล้วให้ตั้งมนทโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วนี้ลง เอา 2 หารฐานบน ลัพธ์เป็นองศา ถ้ามีเศษเอา 60 คูณแล้วบวกฐานต่ำเข้าด้วย แล้วเอา 2 หาร ลัพธ์เป็นลิปดา องศาและลิปดานี้เป็น "โกฏิผล" ตราไว้
ตั้งเฉท 63 | 0 อันนี้ลง แล้วพิจารณาดู "โกฏิ" ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาโกฏิผลมาบวกด้วยเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาโกฏิผลมาลบซึ่งเฉท ลัพธ์เป็น "มนทเฉท" ตราไว้
แล้วจึงตั้งมนทภุชลง เอา 60 คูณราศี แล้วบวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณบวกลิปดาเข้า เป็น "พลอักษร" ตราไว้
แล้วตั้งมนทเฉทลง เอา 60 คูณฐานบน บวกฐานต่ำเข้าด้วย เป็น "พลหาร" ตราไว้ จึงตั้งพลอักษรลง เอาพลหารมาหาร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดา แล้วลง 0 เป็นราศีชื่อว่า "ผล" ตราไว้
แล้วให้ตั้ง "มัธยมพระเสาร์" ลง พิจารณาดู "ภุช" ที่ทำมาแล้ว ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอาผลบวกด้วย มัธยมพระเสาร์ เป็น "มนทสัมผุส" ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอาผลลบ มัธยมพระเสาร์ เป็น "มนทสัมผุส" ตราไว้
แล้วตั้งมนทสัมผุสลง เอา "มัธยมรวิ" มาลบ ถ้าลบมิได้ปลงราศีลงมา 1 ราศีเป็น 30 องศา แล้วจึงลบ เหลือเท่าใด ให้ดูที่จำนวนราศีเป็น "เกณฑ์" ถ้าเกณฑ์ 0, 1, 2 ชื่อเอกปทัง เป็นภุชรณัง แล้วให้ตั้งตรีจักรลง เอาภุชรณังลบ เหลือเท่าใด เป็นโกฏิธนัง ตราไว้ ถ้าเกณฑ์ 3, 4, 5 ชื่อทวิปทัง เอา 3 ลบในราศี เหลือเท่าใดชื่อว่าโกฏิรณัง แล้วจึงตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิรณังมาลบ เหลือเท่าใดเป็นภุชรณัง
ถ้าเกณฑ์ 6, 7, 8 ชื่อตรัปทัง เอา 6 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นภุชธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาภุชธนังมาลบ เศษที่เหลือชื่อว่าโกฏิรณัง
ถ้าเกณฑ์ 9, 10, 11 ชื่อจตุปปทัง เอา 9 มาลบราศี เหลือเท่าใดเป็นโกฏิธนัง ตั้งตรีจักรลง เอาโกฏิธนังมาลบ เศษชื่อว่าภุชธนัง
แล้วตั้ง "ภุช" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
แล้วจึงเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี แล้วพิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆภุช" ตราไว้
แล้วตั้ง "โกฏิ" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้นั้นลง ให้พิจารณาดู "ราศี" ถ้าราศีเป็น 0 ให้เอา 8 คูณองศาและลิปดา
ถ้าราศี 2 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 7 แล้วเอา 2 คูณองศาและลิปดา ถ้าราศีเป็น 1 ให้เปลี่ยนราศีนั้นเป็น 4 แล้วเอา 6 คูณองศาและลิปดา
แล้วเอา 60 หารลิปดา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศีแล้วให้พิจารณาดูองศาและราศี เห็นองศามีจำนวนเท่าใด เอาเงาบวกเข้าที่ลิปดามีจำนวนเท่านั้น เอาราศีเท่าใด เอาเงาบวกที่องศาเท่านั้น แล้วเอา 60 หาร ฐานลิปดาเศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นองศา แล้วเอา 60 หารองศา เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นราศี เป็น "สิงฆโกฏิ" ตราไว้
แล้วให้พิจารณาดูอัฑฒาธิกรรม ให้เหลือแต่ฐานราศีกับองศา ถ้าลิปดามีแต่ 1 ถึง 29 ให้ตัดลิปดาออกเสีย ถ้ามีแต่ 30 ขึ้นไปให้ตัดฐานลิปดาออกเสีย แล้วเอา 1 บวกเข้าที่องศา เป็น "สิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้ว" ตราไว้
แล้วตั้งสิงฆภุชลง อัฑฒาธิกรรมเสีย ให้เหลือแต่ราศีกับองศา แล้วเอา 3 หารฐานบน ลัพธ์ตราไว้ เศษมีเอา 60 คูณ แล้วบวกฐานต่ำเข้า แล้วเอา 3 มาหารอีกเล่า ลัพธ์เป็นลิปดาชื่อว่า "สิงฆผล" ตราไว้
แล้วตั้งมนทเฉทลง เอา 7 คูณทั้ง 2 ฐาน ฐานที่หนึ่ง นั้นเอา 60 หาร เศษคงไว้ฐานเดิม ลัพธ์บวกขึ้นฐานที่สอง แล้วเอา 6 หาร ลัพธ์ตราไว้ เศษนั้นเอา 60 คูณ บวกเศษที่อยู่ฐานทีหนึ่งเข้า แล้วเอา 6 มาหารอีกเล่า ลัพธ์ตราไว้ใต้ลัพธ์ก่อน ชื่อว่า "มนทพยาสน์" แล
แล้วตั้งสิงฆผลลง เอามนทพยาสน์บวก เป็น "สัมผุสพยาสน์" ตราไว้
แล้วตั้งสัมผุสพยาสน์ลงไว้ข้างหนึ่ง ตั้งสิงฆโกฏิที่อัฑฒาธิกรรมแล้วลงข้างหนึ่ง แล้วให้พิจารณาดู "โกฏิ" ที่ทำมาแล้วในตอนนี้
ถ้าเป็น "โกฏิรนัง" เอาสิงฆโกฏิมาลบสัมผุสพยาสน์ ถ้าเป็น "โกฏิธนัง" เอาสิงฆโกฏิมาบวกด้วยสัมผุสพยาสน์ ลัพธ์ชื่อว่า "สิงฆสัมผุสเฉท" ตราไว้ แล้วตั้งสิงฆภุชลง เอา 60 คูณราศี บวกองศาเข้า แล้วเอา 60 คูณบวกลิปดาเข้า ตกลัพธ์เป็น "พลอักษร" ตราไว้ แล้วตั้งสิงฆสัมผุสเฉทลง เอา 60 คูณ ฐานบนเอามาบวกด้วยฐานต่ำเป็น "พลหาร" ตราไว้ แล้วเอาพลอักษรออกตั้งเอาพลหารมาหารพลอักษร ลัพธ์เป็นองศา เศษเอา 60 คูณ เอาพลหารมาหารต่อไป ลัพธ์เป็นลิปดาลง 0 เป็นราศี นี้ชื่อว่า "มหาผล" ตราไว้ จึงเอามหาผลกับมนทสัมผุสเทียบกันดู แล้วพิจารณาดู "ภุช"ที่กระทำในตอนหลังนี้ ถ้าเป็น "ภุชรนัง" เอามหาผลมาลบซึ่งมนทสัมผุส ถ้าเป็น "ภุชธนัง" เอามหาผลบวกด้วยมนทสัมผุส เป็น "มหาสัมผุสแห่งพระเสาร์" แล

ทำมัธยมพระราหู
                ถ้าจะทำมัธยมพระราหู ให้ตั้ง กำลังพระเคราะห์ ลงเป็น 2 ฐาน ฐานบนเอา 20 หาร ลัพธ์นั้นชื่อปฐมลัพธ์ ตราไว้ เศษตัดออกเสีย ฐานต่ำเอา 265 หาร ลัพธ์ชื่อทุติยลัพธ์ จึงเอาทุติยลัพธ์บวกเข้ากับปฐมลัพธ์ ได้ลัพธ์เท่าใด เอา 60 หาร เศษเป็นลิปดา ลัพธ์นั้นเอา 30 หาร เศษเป็นองศา แล้วเอา 12 หารลัพธ์ เศษเป็นราศี ได้เศษเป็นราศี องศา ลิปดาเท่าใด เป็น "มัธยมพระราหู"